Elbette sonbahar kış gibi değil ama grip benzeri semptomlarla hastaneye başvuranlar bu hafta da devam ediyor. Covid-19 yavaş yavaş yayılmaya devam ediyor, ama büyük bir dalga olacak gibi değil. Covid-19 pozitifliği %4-5 civarında. Açıkçası siz klima çarptı sanıyorsunuz ama çarpan Covid-19.
Bu sene Covid-19 semptomlarının çoğu değişmiş görünmüyor; nefes darlığı, koku veya tat alma duyusunda kayıp veya değişiklik, yorgunluk veya bitkinlik, yüksek ateş ve titreme, burun tıkanıklığı veya akıntısı, vücutta ağrı, sürekli öksürük, boğaz ağrısı, baş ağrısı, ishal, iştahsızlık ve mide bulantısı. Ek olarak yeni varyantın en belirgin belirtilerinden biri de sesin hırıltılı veya boğuk çıktığı ses kısıklığıdır.
Ve sıcak havada hepimiz havuzlara koşuyoruz. Ama havuz temizliğinin ne kadar önemli olduğunu ve bulaşabilecek enfeksiyonları da unutmayalım. Adenovirüs bunlardan biri ve daha önceki makalelerimizde bahsetmiştik. Tekrar hatırlatmak isterim.
Bir diğer havuz enfeksiyonu da Kriptosporidiyozdur. Bizi hasta edebilecek iki türü olan Cryptosporidium parazitinin neden olduğu hastalıktır. Cryptosporidum hominis yalnızca insanları etkiler ve Cryptosporidium parvum hayvanları da etkileyebilir.
Enfeksiyon, insan ve hayvanların dışkısında bulunan ookistlerle yayılır. Yutulduğunda, bu ookistler ince bağırsak zarına zarar vererek ishal, mide bulantısı, kusma, ateş ve karın ağrısına yol açabilirler. Çoğu kişide, belirtiler bir veya 12 gün içinde gelişir ve genellikle iki hafta içinde düzelir, ancak hastalık daha uzun sürebilir ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde şiddetli olabilir. Çocuklar ve yaşlılar en sık etkilenen gruptur.
Kriptosporidiyozun en büyük salgınları, insanların kirli su içmesinden kaynaklanmıştır. Tarihteki en büyük salgın, 1993 yılında Milwaukee'de meydana gelmiş ve 403.000 kişi hastalanmıştır. Cryptosporidium ookistleri çok küçük boyutludur ve Milwaukee'de su arıtma tesislerinden birinin filtreleme sisteminden fark edilmeden geçerek şehrin su şebekesine bulaşmıştır. Sadece on ookist bile enfeksiyona neden olabilir ve bu da kirli içme suyunun çok sayıda insanı etkilemesine yol açabilir.
Kriptosporidiyozlu bir kişi, enfeksiyondan dört gün sonra dışkısı ile günde on milyar ookist dökebilir ve bu dökülme yaklaşık iki hafta boyunca devam eder. Bu nedenle, bir yüzme havuzundaki enfekte bir kişi, tek bir girişte tüm havuzu enfekte edebilir.
Şu anda Türkiye’de kriptosporidiyoz salgını yok. Tek tük vaka da görmedik ama halka açık havuzlarda yüzme gibi su aktivitelerinin arttığı dönemlerinde görülme ihtimali her zaman vardır ve dikkatli olunmalıdır.
Yaygın inanışın aksine, klor yüzme havuzlarındaki tüm bulaşıcı mikropları öldürmez. Cryptosporidium ookistleri dayanıklı, kalın duvarlı ve klora ve aside dirençlidir. Yüzme havuzlarında bulunan normal konsantrasyonlardaki klor tarafından yok edilmezler. Küçük çocukların ve özellikle bezli çocukların, havuzlarda hastalık bulaşma olasılığını artırdığı da unutmamak gerekir. Uygun bez değişimi, sık sık tuvalete gitme ve yüzmeden önce dışkı kalıntılarını gidermek için duş alma, riski azaltmanın faydalı yollarıdır.
Uzm. Dr. Tutku Taşkınoğlu