TÜRK KADINLAR BİRLİĞİ*

Latife Bölük Çeyrekbaşı 10 Mayıs 1935 tarihindeki kongrede Türk Kadınlar Birliği’nin kapatılma kararının, Teşkilât-ı Esâsiye Kanunu’nun tadili ile Türk kadınına verilen eşit haktan dolayı olduğunu açıklamıştır. “Kadın birliği ülkülerine kavuşmuştur. Türk Kadınının bütün hakları tanınmıştır. Bundan başka kadın birliğine ihtiyaç yoktur. Anayasamız bu yolda çalışacak Birliğin devamına lüzum bırakmamış ve kadınlarımızın ayrıca bir teşekkül halinde çalışmasına sebep kalmamıştır. İsteyen arkadaşlar hayır cemiyetlerinde çalışabilir” sözlerini içeren önergesinin kabulü ile dernek kendini feshetmiştir. Birlik, kadınların siyasi haklarını tüzüklerine geçirebilmiş ilk dernek olarak tarihe geçmiştir.

İkinci Dünya Savaşı’nın bitmesinin ardından Türkiye’de çok partili yaşama geçilebileceğinin ipuçları belirmeye başlamıştır. Dönemin liderleri demokrasi ve serbest girişim kavramlarına daha dikkatli uymanın gerekliliğini benimsemişlerdir. Modernleşme projesi kapsamında gerçekleştirilen reformların başarısının en çok kadınların hayatındaki iyileşmede görülür olabildiği fikri, reformların bekçiliğini yapma görevini de kadınlara yüklemiştir. Madem ki bu reformlardan en çok faydayı kadınlar sağlamıştır, o halde onu koruyacak ve daha geniş kitlelerce benimsenmesini sağlayacak olanlar da onlardır. Bu mantık Türk Kadınlar Birliği’nin amaçlarının ilkinde yer alan “Türk inkılabının kadınlara sağladığı hakları koruma” misyonu ile örtüşür ve 13 Nisan 1949 tarihinde Mevhibe İnönü önderliğinde, merkezi Ankara olmak üzere, Türk Kadınlar Birliği yeniden kurulur.

* “Türk Kadınlar Birliği 1923-2013 Doksan Yıllık Örgütlü Mücadele” kitabından alıntılar içerir.

“Demokrasinin gerekliliği olan kadın-erkek eşitliğinin kalıcı olması kadınların siyasete katılmasıyla mümkün olabilecektir. Bu kapsamda teşkilatlanması 1950-1960 yıllarında gelişen Birlik’te; Latife Bekir Çeyrekbaşı, Fakihe Öymen, Müfide İlhan, Zerrin Tüzün gibi isimler Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne girerek faaliyetlerini Meclis çatısı altında sürdürmüşlerdir.

Takvimimizin bu sayısında Nisan ayı Türk Kadınlar Birliği’nin yeniden kuruluşuna ve demokrasinin gelişimi uğruna, kadın mücadelesinde, öne çıkan kadın isimlerine yer verdik.

Sayfada yer alan QR kodunu tarattığınızda Türk Kadınlar Birliği üyesi olup Türk Parlamento tarihinde yer almış kadın parlamenterlerin isimlerine ulaşacaksınız. Bu vesile ile Türk Kadınlar Birliği Başkanı Sema Kendirci Uğurman’a çalışmalarımıza katkıları için teşekkür ederiz.”